Chữ huý Việt Nam qua các triều đại. Ngô Đức Thọ. 1997

1. #thiêng_hoá 

Ngô Đức Thọ (1997): "Trong khi người Trung Quốc, người Việt Nam coi tên huý của người thân (cha, mẹ), của các bậc tôn trưởng (người có địa vị trong xã hội) và nhất là của nhà vua và những người trong hoàng tộc là đối tượng cần phải kiêng tránh, thì người châu Âu trái lại coi tên riêng của mỗi người là đối tượng rất thân thiết đối với họ, trong giao tiếp không những không tránh mà còn lặp lại để tỏ ý kính trọng.(...) Như vậy nguyên nhân nào đã dẫn đến sự khác nhau trong quan niệm của các dân tộc theo văn hoá phương Tây và phương Đông?"

Sau khi đặt vấn đề, tác giả cho rằng, văn hoá phương Tây tôn trọng cá nhân, đề cao cá nhân, tên riêng của mỗi người gắn với quyền lợi và trách nhiệm của họ, và vì thế cũng gắn với thành tựu và vinh quang họ đạt được.[diễn dịch: xu hướng nhập thế] Văn hoá Trung Quốc và Việt Nam lại có xu hướng "thiêng hoá" tên gọi. Việc thiêng hoá tên gọi này được thể hiện bằng việc tránh nhắc đến trực tiếp (ví dụ rắn không gọi là rắn mà gọi là "ông Lốt", hổ không gọi là hổ mà gọi "ông Ba Mươi", cá voi không gọi là cá voi mà là "cá Ông"). [diễn dịch: xu hướng xuất thế]

Án: Thiêng hoá là một cách giải thích. "Thiêng" ở đây hiểu là những thứ vô hình nhưng có thể tác động đến đời sống hiện tại theo cách tích cực hoặc tiêu cực. Có thờ có thiêng, có kiêng có lành. Tán đồng với tác giả ở hướng giải thích này, nhân tiện đẩy suy nghĩ lên một chút, có thể việc kị (tị) huý liên quan đến các vu thuật (thuật phù thuỷ) cổ, mà người ta có thể viết tên lên người nộm và làm phép để khiến đối tượng liên quan phải chịu sự đen đủi. Để tránh bị ám hại, tốt nhất là không cho ai biết tên huý. (Xưa gọi nhau bằng họ, tên tự, tên hiệu, không gọi tên huý. Tên huý giữ kín, khi nào chết rồi thì con cháu viết tên huý lên bài vị và lấy vải che kín.)