Nhật kí chạy bộ (phần 2)

 

2. Một người mới cần lưu ý những điều gì?

Những điều chia sẻ dưới đây không phải là lí thuyết nhặt ra từ cuốn sách nào đó, mà chúng đến từ trải nghiệm thất bại của tôi. Tôi tuy mới toanh trên đường chạy, nhưng tôi đã có trải nghiệm thất bại ở ngay chính việc chạy và các môn thể thao khác. Phải đến khi tôi được học về vận động một cách bài bản hơn, thì mới dần hiểu nguồn cơn của những sự thất bại ấy.

Điều thứ nhất: Hưu hướng Như Lai*

*Trích câu kệ của Mãn Giác thiền sư: “Hưu hướng Như Lai hành ngã hành” (nghĩa là: chớ bắt chước Như Lai, cứ làm theo cách phù hợp với mình).

Như Lai là người thành công. Để vươn lên đỉnh cao thành công, ông ta cũng phải leo từng bậc thang. Chớ thấy những người thành công làm điều gì một cách dễ dàng mà nghĩ mình cũng có thể copy ngay tắp lự. Đây là bài học tôi nhận được từ năm sáu năm về trước.

Năm sáu năm trước, tôi đã từng đi chạy với những người giỏi hơn mình rất nhiều. Khi bắt đầu, tôi cố gắng theo kịp họ nhưng nhanh chóng xuống sức, thở hào hển, cơ bắp thì đau nhức. Cuốc chạy của tôi gián đoạn, và gián đoạn việc chạy luôn đến bây giờ. Sau này khi đã hiểu biết hơn, tôi nhận ra sai lầm của mình là cố chạy theo họ. Cho dù họ đã giảm tốc đáng kể để hỗ trợ, đó vẫn không phải là tốc độ tôi có thể theo kịp khi mới bắt đầu. Hồi ấy, tôi đơn thuần nghĩ rằng, “chạy” không dành cho mình.

Quên “Như Lai” đi, đi tìm cái gì là phù hợp với mình.    

Điều thứ hai: Hiểu về chuyển động

Chạy là việc tự nhiên nhất của con người. Một em bé, dưới sự thôi thúc của vòng tay mẹ đang dang ra phía trước, đã chạy từ khi đi còn chưa vững.

Nhưng hiểu cái việc tự nhiên nhất ấy vận hành như thế nào thì không phải ai cũng biết. May thay giờ là thời đại chia sẻ kiến thức, không biết hãy gõ cửa “gúc ơi, mở ra”. Tìm hiểu xem khớp hông (aka khớp háng), khớp gối, khớp cổ chân phối hợp vận hành ra sao trong bước chạy; các cơ bắp hoạt động thế nào; thân trên giữ ổn định như thế nào; bước chạy dài (sải chân rộng) và bước chạy ngắn có khác biệt như thế nào khi vận động vân vân.

Những hiểu biết cơ bản này để làm gì? Để khỏi bị chết chìm trong những lời khuyên về “thế nào là tư thế chạy đúng”, "pace nào là phù hợp" từ những người chạy chuyên nghiệp. Sẽ có những nguyên tắc chung, nhưng luôn phải tìm kiếm điều gì là hợp với mình nhất.  

Điều thứ ba: Hiểu về bản thân

Muốn tìm được điều gì là hợp với mình nhất, thì phải hiểu về bản thân. Chủ yếu là liên quan đến chức năng vận động của cơ thể.

Làm thế nào để hiểu về bản thân?  Cái này khó. Vì việc đánh giá chức năng vận động của cơ thể cần có kiến thức chuyên môn. (Bạn có thể tìm trên mạng các bài test về flexibility (sự mềm dẻo) của cơ bắp và mobility (sự linh hoạt) của các khớp, nhưng muốn phát hiện vấn đề của chính mình thì phải có hiểu biết về vận động.)

Nhưng có cách dễ để thực hiện điều này, là đến một phòng tập GYM (nhắm loại phòng tập private, đắt tiền) để huấn luyện viên của phòng tập đánh giá chức năng vận động của cơ thể bạn. Hỏi kĩ huấn luyện viên phòng tập về khớp cổ chân, đây là khớp có độ linh hoạt kém hơn so với khớp gối và khớp hông, đồng thời là nơi chịu phản lực đầu tiên khi bàn chân tiếp đất.

Nếu đến một phòng vẫn chưa yên tâm, thì đến vài ba phòng. Các phòng tập thường vui vẻ đánh giá khách hàng miễn phí. (“Miễn phí” là khi bạn không xuống tiền mua gói tập, còn đã xuống tiền mua gói tập thì chi phí đánh giá đã bao gồm bên trong phí gói tập rồi.) Nếu vẫn còn lo lắng thì đến một phòng khám cơ xương khớp để tư vấn với bác sĩ. Đi khám thì không miễn phí.

Điều thứ tư: Hiểu về sự an toàn

Muốn những điều tồi tệ không xảy ra, không có cách gì tốt hơn là trang bị kiến thức về các nguồn gây chấn thương khi chạy, các thiết bị hỗ trợ để bảo vệ khớp, các giải pháp giữ ấm cơ thể, làm mát cơ thể, bù nước và điện giải, giải pháp trước thời tiết bất thường, công cụ hỗ trợ bảo vệ an toàn trên đường, công cụ gọi hỗ trợ khi trót rơi vào một tình huống xấu.

Điều thứ năm: Hiểu về dinh dưỡng

Thành tích thể thao sẽ cải thiện được nếu “ăn đúng, uống đúng”. Môn nào cũng thế, chả riêng gì chạy. Tìm kiếm từ khóa “chế độ dinh dưỡng cho runner” sẽ ra rất nhiều kết quả. Lọc ra chế độ ăn phù hợp với bản thân. Nguyên tắc chung thì đơn giản lắm: ăn đủ, đừng ăn thừa, đừng ăn thiếu. Từ nguyên tắc đến thực hành cụ thể thì phải dò dẫm theo từng cá nhân.

Điều thứ sáu: Hiểu về lộ trình luyện tập

Lộ trình luyện tập được hiểu như là những bậc thang hướng tới sự thành công. Cứ đi chắc từng bước, chỗ này “dục tốc bất đạt”. Lộ trình luyện tập, hay “lịch tập”, là chương trình tập được viết ra cho từng giai đoạn một, trong đó có sự cân đối giữa luyện tập và nghỉ ngơi phục hồi, giữa cường độ luyện tập và tần suất luyện tập. Có thể tìm được rất nhiều lịch tập như thế ở trên mạng (từ khóa: running plan for beginner), nhưng hãy dè chừng với những lịch tập không có tính cá nhân hóa như thế. Mạnh dạn điều chỉnh cho hợp với bản thân, nguyên tắc chung là vận động trong ngưỡng chịu đựng được, và tăng tiến bằng cách nới dần ngưỡng chịu đựng. Một chút sức ép là cần thiết, nhưng sự kiệt sức hoặc đau đớn sau buổi tập đầu tiên có thể khiến não bộ ra lệnh cho cơ thể bạn “đừng chạy”.  

Để tóm tắt lại, thì chỉ cần hai điều thế này thôi: biết “nó” biết ta, an toàn trên hết. “Nó” là việc chạy.

Kiến thức thì tích luỹ từ từ được, vừa chạy vừa nghe ngóng cơ thể mình đáp ứng ra sao, cái cần ngay là một cú hích, một mục tiêu. Đăng kí một giải chạy nào đó để có mục tiêu luyện tập, là một lựa chọn không tồi.

3. Lựa chọn của tôi

(còn tiếp)

Phần 1