Về cái gọi là "tứ đại phát minh" của TQ

Bài viết cũ (từ 2015) trên trang 趣历史 Qulishi (những kiến thức lịch sử thú vị), trích nội dung trong "Kiến văn tùy bút" của Châu Hữu Quang. 

Châu Hữu Quang cho rằng, cái gọi là "tứ đại phát minh" thực ra có ba cái không có chứng cứ rõ ràng, chỉ có phát minh ra giấy là chứng cứ rõ ràng. Ba cái khác là "thuốc súng", "in hoạt tự" và "la bàn" không nhất thiết có mối liên hệ giữa Đông và Tây. 

Ngoài ra, Châu Hữu Quang đề xuất "ngũ đại cống hiến" (năm cống hiến lớn) của TQ đối với văn minh nhân loại.

Thuốc súng: Thứ TQ phát minh ra là "thuốc súng đen", dùng làm pháo thì được chứ không dùng cho mục đích quân sự được. "Thuốc súng" cho vũ khí quân sự là thuốc súng vàng, được tạo ra bằng phương pháp hóa học, là kết quả nghiên cứu và phát triển của nhiều nhà hóa học phương Tây, trong đó có Nobel. Hỏa dược của TQ và thuốc súng của phương Tây là những phát minh độc lập với nhau. 

In ấn hoạt tự: Có những ghi chép về phép in hoạt tự trong sách vở, nhưng ghi chép mờ nhạt, lại không có chứng cứ lưu lại. Bản in hoạt tự với con chữ đúc bằng đồng tìm được ở Hàn Quốc, sớm hơn phép in hoạt tự ra đời ở châu Âu 70 năm. Ngoài ra in hoạt tự ở châu Âu dùng mực dầu, khác hẳn với in gỗ với mực Tàu ở châu Á. Quá trình phát minh ra thuật in chữ rời ở châu Âu được ghi chép lại tường tận, có máy móc và bản in làm chứng. 

 La bàn: Cái gọi là "tư nam" không có ghi chép cũng không tìm thấy vật thật. "Chỉ nam xa" cũng áp dụng nguyên lí từ tính, so với "la bàn" là hai vật khác nhau. La bàn mà người TQ phát minh ra là la bàn nước (sắt nhiễm từ rồi cho nổi trên nước). Còn la bàn khô là sản phẩm của phương Tây truyền đến TQ vào đời Minh. 

Duy kĩ thuật làm ra giấy thì đúng do TQ phát minh ra, có ghi chép rõ ràng. 

Châu Hữu Quang đề xuất "Ngũ đại cống hiến" thay cho "Tứ đại phát minh". Ngũ đại cống hiến gồm: 

1, Gieo trồng ngũ cốc

2, Nuôi tằm dệt tơ 

3, Hái sao lá trà

4, Chế tạo đồ gốm sứ

5, Cách làm giấy

虚有其表的“四大发明”与名副其实的“五大贡献”

2015-01-07 14:47:57

　　周有光老先生在其所作的《见闻随笔》(第63页：四大发明)中写道：“网上说：四大发明，其中三项有异说。”同时说“虽非定论，需要认真考证”。

　　文中一一列举了所谓的“四大发明”。我以为文中举证详细，已经足以说明事实。况且以周老先生的学识，如果不是同意其说，我想大抵是不会将观点收入自己作品中的。而周老先生所说“虽非定论，需要认真考证”，正好显现周老先生治学的严谨。

　　以下录其全文：

　　“1、火药。中国发明的是黑火药，不能用于军火。用于军火的是西欧发明的黄火药。黑火药是混合物(硝石，硫磺，木炭的混合)，黄火药是化合物，二者性质不同，不可混为一谈。黑火药有百种之多，中国发明的只是其中一种。中国黑火药传到西方的说法，没有根据。

　　黄火药，开始于1771年英国方面的苦味酸，起初用于黄色燃料，继起的发明和改进有：雷汞(1779年，英国)，击发药(1807年，苏格兰)，硝化纤维(1845年，德国)，硝化甘油(1846年，意大利)，棉花火药(1860年，普鲁士)，安全硝化甘油(1862年，瑞典诺贝尔)，梯恩梯(TNT，1963年)，黄色火药(1866年，瑞典诺贝尔)，双基炸药(1872年，瑞典诺贝尔)，无烟火药(1844年，德国)，特强黄色火药(1877年，瑞典诺贝尔)，黑索令(1899年，德国)等。这个黄色火药系列跟中国用来做鞭炮的黑火药无关。

　　2、活字印刷术。毕昇发明泥活字印刷术，宋代沈括(1033—1097年)《梦溪笔谈》有简略记载，但是此外无记载。没有印刷工具或活字印刷品留下，缺乏实物证明。毕昇的生平和籍贯也不知道。宋元明清都用雕版印刷，不用活字。元代王祯所创活字也没有实物留下。晚近发现西夏文木活字印本，年代早于毕昇。

　　韩国现存清州兴德寺铜活字印本《佛祖直指心体要旨》(1377年)比德国谷登堡铅印《圣经》早70年，联合国教科文组织认定为最古活字印本。

　　德国谷登堡1455年发明活铅字凸版印刷，有设备和印本留下，他的生平和发明过程也有详细记载，他的机械设备和油墨印刷跟中国传说的手工设备和水墨印刷完全不同。

　　3、罗盘。中国古代有司南，没有详细记载，也没有发现实物。指南车不是磁原理，跟指南针不是一回事。博物馆的复制品是近代制造的。中国发明指南针，沈括记载有浮水磁针、线悬磁针等四种，后来成为水罗盘。西欧发明旱罗盘，明代嘉靖年间传来中国。旱罗盘是12世纪在意大利的阿马尔菲城发明的，有出土物。

　　四大发明中，纸张是中国发明的，证据确实。古代埃及的纸草纸是草茎薄片纵横相叠、高压黏合起来的。跟中国发明的纸张由纤维纸浆制造，迥然不同。”

　　如上所述，中国人历来夸夸以谈的对人类文明所作出的伟大贡献“四大发明”说，成了一缺三，可以休矣。

　　周老先生又在上文后的下面补充了一则“五大贡献”：

　　“中国古代的重大创造，可以归结为“五大贡献”：1、培育五谷。2、养蚕缫丝。3、采焙茶叶。4、制造瓷器。5、发明纸张。“五大贡献”，意义重大，影响广泛，没有争论和疑义。”

　　这个补充意义重大，澄清了虚有其表的所谓“四大发明”，补充了真正有现实意义的“五大贡献”。

　　免责声明：以上内容源自网络，版权归原作者所有，如有侵犯您的原创版权请告知，我们将尽快删除相关内容。