Nghịch thuỷ hành chu

1. Ngày 19.4.2021, trong triển lãm ô tô ở Thượng Hải, một phụ nữ mặc áo phông in dòng chữ lớn "Xe Tesla mất phanh" nhân lúc nhân viên không để ý, trèo lên nóc một chiếc xe Tesla và hô lớn "Xe Tesla mất phanh".  Sự kiện nhanh chóng trở thành đề tài bàn tán trên mạng, nguyên uỷ của sự vụ cũng được phơi sáng. Tháng 2 (cụ thể là ngày 21.2.2021), bố của người phụ nữ kia lái xe Tesla gây tai nạn, phía cảnh sát kết luận trách nhiệm hoàn toàn thuộc về chủ xe Tesla, nhưng gia đình người này kiên quyết cho rằng tai nạn xảy ra là do xe Tesla mất phanh, yêu cầu phía Tesla bồi thường.  Đại diện của Tesla làm việc với chủ xe và đề nghị giao xe cho bên thứ ba kiểm tra xe, nhưng gia đình chủ xe không đồng ý. Sau vụ "ăn vạ" tại triển lãm ô tô Thượng Hải, đại diện của Tesla tuyên bố, không thoả hiệp với những đòi hỏi vô lí.  Câu chuyện vốn dĩ chỉ là sự tranh chấp giữa người tiêu dùng và doanh nghiệp bỗng chốc mang một ý nghĩa mới, khi Tân Hoa Xã và các nền tảng thông tin củ...

 1. Quan sát cách tiếng Việt (cụ thể là trên báo chí) lúng túng với việc phiên âm tiếng nước ngoài, mới thấy xã hội ta luôn thích đi tìm một minh chủ thiên hạ để noi theo. Minh chủ bây giờ mặc định là Mĩ. 2. Biến thiên của lịch sử Thời kì thứ nhất, phiên âm tên nước ngoài qua ngả chữ Hán. Ví dụ tên các quốc gia như Anh, Pháp, Mĩ, Đức, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hi Lạp, La mã vân vân. Tên riêng cũng phiên qua chữ Hán: Nã Phá Luân, Mạnh Đức Tư Cưu, Kim Nhật Thành, Lí Thừa Vãn... Ở thời kì này, các thuật ngữ khoa học cũng đối chiếu với chữ Hán. Ảnh hưởng của thời kì này vẫn là dai dẳng nhất. Thời kì thứ hai là phiên âm tên nước ngoài sang tiếng Việt qua âm đọc trong tiếng Pháp. Ví dụ, Na-pô-li, La Hay, (người) Anh-điêng, thần Dớt, Hec-quyn, nhà băng ( = ngân hàng), các thuật ngữ ngành hoá như i-ốt, ô-xi, hi-đrô, các-bon vân vân. Riêng phần này có một thứ tôi vẫn thắc mắc...

 1. Bàn cờ tam quốc Căng thẳng ở biên giới Nga - Ukraina đang dâng lên cao. Giáo gươm đã dàn, các bên đang trừng phạt ngoại giao lẫn nhau. Chiến tranh có nổ ra hay không, có khi chỉ phụ thuộc vào một sự bồng bột vô tình nào đó. TQ ở một bên gườm sẵn, chờ cơ hội rối ren để ngư ông đắc lợi ở biển Đông.  Liên Xô tan rã đã 30 năm có lẻ, nhưng NATO vẫn duy trì và tích cực mở rộng. Cái gọi là sự đối lập về hình thái tư tưởng (CN tư bản vs. CN cộng sản) chỉ là trò đùa của thời đại. Giờ thì bốn chữ "hình thái tư tưởng" bị đổi sang từ khác là "giá trị phổ quát" 普世价值, cũng chỉ là khoác một tấm áo trông có vẻ khác mà thôi. Trớ trêu là những cái gọi là "giá trị phổ quát" bên nào cũng nhận là mình có, nhưng cách giải thích lại khác nhau. [*] Thế giới lại chia ba chân vạc: Phương Tây - Nga - Trung Quốc. Trong thời gian chiến tranh lạnh, Trung Quốc giấu mình chờ thời, Liên Xô bị Phương Tây đánh bại, dẫn đến sự tan rã của liên bang. Trong một thời gian, Nga và Trung Quốc ...

1.Sau khi lược thuật lại sự tranh luận về việc trong thời đại mới, dạy viết chữ hay dạy gõ chữ, thì tôi cũng nhận được một số phản hồi thú vị. Một số bạn rất ngạc nhiên khi vấn đề này lại đáng mang ra để tranh cãi ư, học tiếng Hán thì phải viết chữ chứ, đó là căn bản.  Thế giới này lớn lắm, cái kì lạ gì chả có.  Vấn đề thực chất nằm ở người học. Những người học ít kiên nhẫn có thể không hài lòng với việc bắt họ tốn nhiều thời gian vào việc vẽ chữ Hán (trong khi họ có thể gõ chữ trên điện thoại hoặc máy tính). Nếu số sinh viên chọn học tiếng Hán càng ngày càng giảm, có thể môn học sẽ bị đóng, và giáo viên sẽ thất nghiệp. Vì vậy, làm thế nào để sinh viên chịu học tiếng Hán là điều giáo viên (không phải ở ta) phải tìm cách giải quyết. Cho nên, dù giáo viên nhận thức được việc viết chữ là căn bản, họ vẫn phải suy nghĩ nghiêm túc về việc có thể thay thế bằng gõ chữ được không, và nếu thay thế thì ảnh hưởng của nó lên việc học tiếng Trung Quốc là gì.[*]  Để hiểu được vấn đề mà ...

Các tác phẩm kinh điển, có nhẽ mỗi hai mươi năm (hoặc ba mươi năm) nên được dịch lại một lượt, vì trong ngần ấy năm, ngôn ngữ đã thay đổi rồi. Trong ảnh (dưới đây) là một bản dịch cách đây 99 năm (1922), phản ánh tư duy tiếng Việt của dịch giả thời đầu thế kỉ 20. Ở thời ấy, nói năng lễ phép với nhau là phải "bẩm" đàng hoàng. Trong một bản dịch ra đời muộn hơn - mà tôi tham khảo được trên mạng, cũng đoạn hội thoại này được dịch khá khác biệt. Khi so với bản tiếng Anh (nguyên bản tiếng Pháp - nhưng tôi không biết tiếng Pháp), thì có vẻ bản dịch sau đã phóng tác một số đoạn, có lẽ dịch giả không muốn đi quá sâu vào những chi tiết đối thoại rườm rà. (Nhân tiện, đã có một bản dịch mới hơn được xuất bản, nhưng tôi chưa tiếp cận được.) Đoạn đối thoại trong tiếng Anh: "Then you can come and dine with me?" "I really must ask you to excuse me, M. Morrel. My first visit is due to my father, though I am not the less greateful for the honor you have done me." "Rig...

Nay vinh dự được Giáo sư Đinh Khắc Thuân nhờ hiệu đính bản tiếng Trung bài viết của giáo sư, bản này đã được người TQ nhuận sắc về mặt ngôn ngữ, nhưng có những cái họ không sửa được nên giáo sư nhờ mình đọc lại. Không phụ lòng giáo sư lắm, vì mình cũng moi ra được những cái mà người TQ lướt qua, vì thực ra họ cũng không hiểu lắm đoạn đó định viết cái gì. (Đoạn intro này nhằm quảng cáo rằng mình có thể nhận biên tập thuê.) Lọ mọ ngồi hiệu đính- và cái gì không hiểu thì hỏi tác giả, cộng thêm vận dụng bách độ thần công, nên lại học được thêm cái này hay hay. Ấy là miêu tả bia và chú thích các mặt của bia như thế nào.  Bia ở VN chia làm hai loại: (1) Bia hai mặt, đây là loại thông thường nhất nên nói đến "bia" thì ngầm định là bia hai mặt. Mặt trước là "chính diện" 正面 (hoặc gọi mặt dương 碑陽), mặt sau là "bối diện" 背面 (hoặc gọi mặt âm 碑陰). (2) Bia trụ, hoặc cũng gọi là bia hộp, là loại bia có bốn mặt. Bia đời Lê thường là loại này. Loại bia hộp này không dịch ...